De taal omtrent genders op Nederlandse radiozenders: Een kwalitatief onderzoek naar genderneutraal taalgebruik op de Nederlandse radio

Genderneutraal taalgebruik is een onderwerp waar veel om te doen is in Nederland. Dit soort taalgebruik is onder andere bedoeld om mensen die zich niet identificeren als man of vrouw, oftewel non-binaire personen, erkenning te kunnen geven middels taalgebruik. Genderneutrale persoonlijke voornaamwoorden, bijvoorbeeld ‘hen’ en ‘die’, kunnen dan gebruikt worden om te verwijzen naar non-binaire personen. Ook kan ervoor gekozen worden om geen aparte beroepstermen meer te gebruiken voor mannen en vrouwen die dezelfde functie bekleden. Verschillende nieuwsmedia spelen hierop in door een stijlboek op te stellen, waarin regels zijn vastgelegd met betrekking tot de toepassing van genderneutraal taalgebruik door journalisten. Echter, voor zover bekend zijn er voor de radio niet zulke stijlboeken. Daarom heb ik onderzocht op welke manier radiopresentatoren van landelijke radiozenders omgaan met genderneutraal taalgebruik. Ik heb acht radiopresentatoren van NPO 3FM, NPO Radio 5, Qmusic, Radio...Show moreGenderneutraal taalgebruik is een onderwerp waar veel om te doen is in Nederland. Dit soort taalgebruik is onder andere bedoeld om mensen die zich niet identificeren als man of vrouw, oftewel non-binaire personen, erkenning te kunnen geven middels taalgebruik. Genderneutrale persoonlijke voornaamwoorden, bijvoorbeeld ‘hen’ en ‘die’, kunnen dan gebruikt worden om te verwijzen naar non-binaire personen. Ook kan ervoor gekozen worden om geen aparte beroepstermen meer te gebruiken voor mannen en vrouwen die dezelfde functie bekleden. Verschillende nieuwsmedia spelen hierop in door een stijlboek op te stellen, waarin regels zijn vastgelegd met betrekking tot de toepassing van genderneutraal taalgebruik door journalisten. Echter, voor zover bekend zijn er voor de radio niet zulke stijlboeken. Daarom heb ik onderzocht op welke manier radiopresentatoren van landelijke radiozenders omgaan met genderneutraal taalgebruik. Ik heb acht radiopresentatoren van NPO 3FM, NPO Radio 5, Qmusic, Radio 538 en Radio Veronica casussen voorgelegd met daarin situaties die mogelijk in hun radioprogramma’s zouden kunnen voorkomen, en hen gevraagd een uiting te formuleren zoals zij deze ook in hun radioprogramma zouden formuleren. Op deze manier heb ik getracht zo dicht als mogelijk bij teksten in een echt radioprogramma te komen. Deze data heb ik geanalyseerd aan de hand van een korte inhoudsanalyse. Ook heb ik semi- gestructureerde interviews afgenomen bij de radiopresentatoren, welke geanalyseerd zijn aan de hand van de grounded theory approach. Uit het onderzoek is gebleken dat genderneutraal taalgebruik bij de meeste respondenten niet direct gebruikt wordt. Radiopresentatoren vinden het belangrijk dat iedereen zich betrokken voelt bij het radioprogramma, en daarom geven zij aan het belangrijk te vinden zich aan te passen aan de behoeftes van personen, dus ook wat de manier van aanspreken betreft. Daarentegen vinden de radiopresentatoren genderneutraal taalgebruik ingewikkeld. Een deel van hen weet genderneutrale uitingen te formuleren, wanneer zij praten met of over een non-binair persoon. Echter, de radiopresentatoren geven aan hier nog niet aan gewend te zijn. Toch verwachten zij dat genderneutraal taalgebruik in de toekomst meer ingeburgerd is, en dat dit soort taalgebruik dan ook op de radio te horen is. De meeste radiopresentatoren hebben hierbij niet het idee dat de radio 5 hierbij een voorbeeldfunctie heeft. De radio zou eerder het taalgebruik volgen dat in de maatschappij wordt gehanteerd.Show less

Leiden University Student Repository

Documents

In Collections

De taal omtrent genders op Nederlandse radiozenders: Een kwalitatief onderzoek naar genderneutraal taalgebruik op de Nederlandse radio