PISA als prestatie-indicator: Een analyse van de impact op het prestatiemanagement voor leesvaardigheid in Nederland

Dit onderzoek analyseert de rol van PISA-scores binnen het Nederlandse leesvaardigheidsbeleid en onderzoekt de mate waarin deze bijdragen aan de effectiviteit van het prestatiemanagement van leesvaardigheid. De hoofdvraag luidt: ‘In hoeverre dragen PISA-scores bij aan de effectiviteit van het prestatiemanagement van leesvaardigheid in Nederland?’ Het onderzoek is grotendeels gefundeerd in het theoretische model van Van Dooren et al. (2015), waarin de effectiviteit van prestatiemanagement wordt geanalyseerd aan de hand van drie mediërende mechanismen: beleidsdoelstellingen, reputatie-incentives en regulering. Door middel van documentenanalyse van (beleids-)documenten en een semigestructureerd interview met een expert is kwalitatieve data verzameld. De resultaten tonen aan dat PISA-scores voornamelijk als signaalfunctie worden gebruikt. Waarbij beleidsmakers de scores inzetten om dalende leesvaardigheid te agenderen, maar deze signalen zelden vertalen naar structurele...Show moreDit onderzoek analyseert de rol van PISA-scores binnen het Nederlandse leesvaardigheidsbeleid en onderzoekt de mate waarin deze bijdragen aan de effectiviteit van het prestatiemanagement van leesvaardigheid. De hoofdvraag luidt: ‘In hoeverre dragen PISA-scores bij aan de effectiviteit van het prestatiemanagement van leesvaardigheid in Nederland?’ Het onderzoek is grotendeels gefundeerd in het theoretische model van Van Dooren et al. (2015), waarin de effectiviteit van prestatiemanagement wordt geanalyseerd aan de hand van drie mediërende mechanismen: beleidsdoelstellingen, reputatie-incentives en regulering. Door middel van documentenanalyse van (beleids-)documenten en een semigestructureerd interview met een expert is kwalitatieve data verzameld. De resultaten tonen aan dat PISA-scores voornamelijk als signaalfunctie worden gebruikt. Waarbij beleidsmakers de scores inzetten om dalende leesvaardigheid te agenderen, maar deze signalen zelden vertalen naar structurele beleidsaanpassingen. Daarnaast blijken reputatie-incentives een grote rol te spelen: PISA-scores worden vaak gebruikt ter politieke legitimatie, in plaats van als basis voor beleidsleren. Regulering van disfunctionele effecten blijft beperkt, waardoor indicatorfixatie en suboptimalisatie niet effectief worden tegengegaan. De conclusie luidt dat PISA-scores momenteel erg beperkt bijdragen aan de effectiviteit van het leesvaardigheidsbeleid. Om het potentieel van PISA als beleidsinstrument beter te benutten, zouden beleidsmakers PISA explicieter kunnen integreren in beleidsdoelstellingen, flexibele prestatiedoelen hanteren en een bredere set prestatie-indicatoren gebruiken om een evenwichtiger evaluatiekader te creëren. Toekomstig onderzoek kan zich richten op de perceptie van leerkrachten en scholen om beter inzicht te krijgen in de beleidsmatige impact van PISA.Show less

Leiden University Student Repository

Documents

In Collections

PISA als prestatie-indicator: Een analyse van de impact op het prestatiemanagement voor leesvaardigheid in Nederland