Regels of deskundigheid en aansturing?: Hoe leidinggevenden het gebruik van beslissingsruimte door keurmeesters beïnvloeden

Veel publieke organisaties geven uitvoerende professionals meer beslissingsruimte om maatwerk te kunnen leveren. In de praktijk blijkt echter dat meer formele beslissingsruimte voor ambtenaren bij toezichthoudende organisaties niet vanzelf leidt tot meer gebruik van die beslissingsruimte voor maatwerk. In deze scriptie onderzoek ik hoe leidinggevenden het daadwerkelijk gebruik van beslissingsruimte voor maatwerk beïnvloeden bij keurmeesters van Naktuinbouw. Keurmeesters houden toezicht op kwaliteit en plantgezondheid bij bedrijven die teeltmateriaal verhandelen. Het onderzoek combineert twee theoretische perspectieven die vaak los van elkaar worden bestudeerd: de invloed van leidinggevenden op het gebruik van beslissingsruimte via effectieve organisatieregels, en de invloed die leidinggevenden hebben via deskundigheidsbevordering en aansturing van professionals. De drie wijzen van organiseren: regels, deskundigheid en aansturing, zijn in samenhang onderzocht. De onderzoeksopzet is...Show moreVeel publieke organisaties geven uitvoerende professionals meer beslissingsruimte om maatwerk te kunnen leveren. In de praktijk blijkt echter dat meer formele beslissingsruimte voor ambtenaren bij toezichthoudende organisaties niet vanzelf leidt tot meer gebruik van die beslissingsruimte voor maatwerk. In deze scriptie onderzoek ik hoe leidinggevenden het daadwerkelijk gebruik van beslissingsruimte voor maatwerk beïnvloeden bij keurmeesters van Naktuinbouw. Keurmeesters houden toezicht op kwaliteit en plantgezondheid bij bedrijven die teeltmateriaal verhandelen. Het onderzoek combineert twee theoretische perspectieven die vaak los van elkaar worden bestudeerd: de invloed van leidinggevenden op het gebruik van beslissingsruimte via effectieve organisatieregels, en de invloed die leidinggevenden hebben via deskundigheidsbevordering en aansturing van professionals. De drie wijzen van organiseren: regels, deskundigheid en aansturing, zijn in samenhang onderzocht. De onderzoeksopzet is een kwalitatief onderzoek via een enkelvoudige gevalstudie met semi-gestructureerde interviews over concrete situaties waarin maatregelen worden opgelegd. Door te kiezen voor deze opzet bij een toezichtorganisatie met goede dienstverlening worden de mechanismen in verschillende situaties inzichtelijk, en overdraagbaar naar vergelijkbare toezichthoudende organisaties. In totaal zijn acht keurmeesters en twee unitmanagers geïnterviewd. De data zijn gecodeerd en geanalyseerd op elementen van responsief sanctioneren en mechanismen rond regels, deskundigheid en aansturing. De bevindingen laten zien dat keurmeesters maatwerk leveren via responsief sanctioneren als dat mogelijk is, door eigenaarschap voor het probleem te stimuleren, verdere sancties vooraf te delen, proportionele impact te voorkomen en legitiem omstandigheden mee te wegen. Bij het aantreffen van quarantaine-organisme zijn er door de strikte regels geen mogelijkheden tot maatwerk in de maatregel. Voldoende formele ruimte is een noodzakelijke, maar niet voldoende voorwaarde voor maatwerk, aangezien keurmeesters met weinig ervaring zich strikter aan regels hielden, ook als er wel meer formele beslissingsruimte is. De voornaamste wijze waarop leidinggevenden bij Naktuinbouw het gebruik van beslissingsruimte beïnvloeden is het bevorderen van deskundigheid: via een langdurige inwerkperiode, afstemmingsoverleggen, meeloopsessies en het stimuleren van onderling overleg tussen collega’s. In situaties die de deskundigheid van de keurmeester en collega’s overstijgt, vooral bij juridische situaties, biedt de leidinggevende ondersteuning. De verwachte invloed via het ontwerpen van regels en via sturing op prestaties en waarden kwam in deze context nauwelijks naar voren. Er is wel ruimte om de ondersteuning vanuit de leidinggevende in de wijze van omgang te versterken met ondersteunende richtlijnen.Show less

Leiden University Student Repository

Documents

In Collections

Regels of deskundigheid en aansturing? Hoe leidinggevenden het gebruik van beslissingsruimte door keurmeesters beïnvloeden